Naoorlogse Wederopbouw
De wijk Malberg oogt als een typische nieuwbouwwijk uit de jaren zestig. De straten zijn er recht, de woningen eenvormig en soms van matige kwaliteit. De tijd lijkt Malberg te hebben ingehaald. De komende tien jaren gaat de wijk dan ook ingrijpend op de schop.

Toch gold Malberg lange tijd als het schoolvoorbeeld van een vorm van stedenbouw die in de jaren na de Tweede Wereldoorlog furore maakte. Met de realisatie van de wijk Malberg werd de naoorlogse wederopbouw periode afgerond.


1941 - 1945

De Woningwet van 1902 verplichtte elke Nederlandse gemeente tot actie op het gebied van de volkswoningbouw. Zij dienden uitbreidingsplannen te maken en ruimte toe te wijzen voor de bouw van goedkope volkswoningen. Voor het Maastrichtse gemeentebestuur had de volkshuisvesting echter geen prioriteit. Bovendien ontbrak het aan bouwgrond en aan geld.

Het eerste echte Maastrichtse uitbreidingsplan kwam daarom pas in 1941 gereed. Door de oorlog verdween het in een bureaula. In de tussentijd waren de bouwverenigingen er in geslaagd enkele arbeidersbuurtjes te bouwen, zowel aan de oost- als aan de westkant van de stad.

1945
Na de bevrijding nam de nationale overheid de regie over de volkshuisvesting in handen. De markt werd buiten spel geplaatst en de gemeenten werden opgedragen snel met nieuwe bouwplannen te komen. In afwachting van een nieuw uitbreidingsplan, kregen de Maastrichtse bouwverenigingen toestemming hun vooroorlogse arbeiderswijkjes aan de oostkant van de stad af te bouwen.

In het Heugemerveld werden bijna zeshonderd betonnen noodwoningen opgetrokken. En aan de westkant begon de gemeente met de bouw van tweehonderd kleine bungalows in het Trichterveld.

1947
Hoewel de Maastrichtse verliezen in de oorlog beperkt waren gebleven, liet de stad bij de nationale woningtelling van 1947 het hoogste woningtekort noteren. Dat was in 1897 ook al zo. Nog steeds woonden duizenden gezinnen dicht opeengepakt in de verkrotte straten en steegjes van de binnenstad.





1954
Het denken over de nieuwe stad kreeg zijn beslag in het uitbreidingsplan van 1954. Maastricht moest groeien, maar wel met beleid en met oog voor de menselijke maat. Daarom werd gekozen voor toepassing van het idee van de 'wijk- of parochiegedachte'. De nieuwe stadsdelen moesten geen 'woonakkers' worden, maar kleine, besloten buurten waarin de gemeenschapszin tot bloei kon komen.



1955
Vanaf 1955 verrees een krans van nieuwe wijken aan de westrand van de stad. Allemaal ruim opgezet en van elkaar gescheiden door groenzones. In elk van die wijken werden de straten gegroepeerd rond een aantal gemeenschappelijke voorzieningen, zoals: een wijkcentrum, een kerk, een school en eigen winkels. Brede wegen zorgden ervoor dat de binnenstad nooit ver weg was.

Tegelijk met de nieuwbouw werd het centrum van de stad grondig opgeknapt en opnieuw ingericht. Voor de bewoners van de sloppenbuurten die het wonen nog moesten 'leren', waren zogenaamde 'woonscholen' gebouwd. Caberg was het eerste nieuwe stadsdeel dat geheel volgens het concept van de parochiegedachte gebouwd werd. Later volgden nog de wijken Malpertuis, Pottenberg en Belfort.

1963
In 1963 werd het Uitbreidingsplan Malberg gepresenteerd: met 2400 woningen het grootste bouwproject dat ooit in Nederland was ondernomen. Ondanks die grootte, bleef de parochiegedachte overeind. De wijk bestond eigenlijk uit vier 'subwijkjes'. Elk subwijkje werd opgebouwd uit een mix van verschillende woningtypen, variërend van galerijflat tot patio. Kerk, school en wijkcentrum lagen in het midden en vormden het verbindende element. In 1969 werd alles ingewijd.

De wederopbouwperiode werd erdoor afgerond.


50 jaar Malpertuis

Ter gelegenheid van een halve eeuw Malpertuis (2008), een van de wederopbouwwijken van Maastricht,verzorgde historicus Emile Ramakers een interessante lezing. In vroeger eeuwen was Malpertuis de plek waar de soldaten van de belegeraars van de stad hun kampementen opsloegen. Vijftig jaar geleden werd de huidige wederopbouwwijk Malpertuis gebouwd en genoemd naar de ondergrondse burcht van Reinaard de Vos uit het bekende middeleeuwse dierenepos. Alle straten in de wijk zijn genoemd naar figuren, plaatsen en gebeurtenissen uit dit fraaie verhaal. De geschiedenis van de wijk Malpertuis begint in de jaren 1958-1965; de wijk werd gebouwd rond de kerk Onze Lieve Vrouw van Goede Raad.
Beluister de lezing

De Stokstraat

Kunsthistoricus Servé Minis over het Stokstraatgebied in het tv-programma 'Andere Tijden'. Wat nu een zeer fashionable chique winkelgebied is, was tot de negentiende eeuw de haven van Maastricht. Na de aanleg van het Bassin verloor het gebied die functie en verpauperde het Stokstraatgebied.
Beluister het interview