De Hoge Fronten: het bastion Waldeck en de ruïne van de lunet Drenthe
Bij Maastricht liggen Hoge en Lage Fronten. De Lage konden ter verdediging onder water gezet worden en de Hoge moesten het van diepe grachten en hoge wallen hebben. Het gebied van de Hoge Fronten besloeg de halve cirkel tussen het bastion Waldeck tot en met het bastion Holsteyn. Deze buitenwerken werden aangelegd nadat door de introductie van buskruit en kanon, de middeleeuwse vestingmuren niet meer voldeden. Ze kwamen buiten de stadsmuren tot stand en danken daar dan ook hun naam aan.

Waldeckpark en omgeving
Enkele restanten van de Hoge Fronten bij het Tongerseplein vormden ooit een gebastioneerd stelsel waar we alleen het bastion Waldeck nog compleet van aantreffen. De andere zijn bij de afbraak van de vestingwerken en het aanleggen van wegen zwaar aangetast. Het Waldeckpark op deze plek, is in 1921 naar een ontwerp van Leonhard Springer aangelegd. De restanten dienen in dat park als decoratie. Pas na de Tweede Wereldoorlog groeide het besef dat zij ook monumenten zijn, hetgeen leidde tot consolidatie en restauratie.

Het Waldeckpark achter het Tongerseplein.

Lunet Drenthe
Aan de hoek Tongerseweg-Cannerweg liggen fragmenten van de lunet Drenthe uit 1776. Er steken enkele slecht en lelijk geconsolideerde delen boven het grasveld van het Waldeckplantsoen uit. Een van de kanonlopen die oud-ijzerhandelaar Dotremond aan de stad schonk moet het geheel nog enig aanzien verlenen.

De schamele resten van de Lunet Drenthe





Contrescarp Waldeck
De schiet- en rookgaten van de contrescarpgalerij lagen oorspronkelijk beduidend hoger in de muur, maar zijn door het gedeeltelijk vullen van de droge gracht zo laag bij de grond terechtgekomen.

Een schietgat (onder) en een rookgat (boven) van de contrescarpagelerij. De kruitdampen konden door de rookgaten wegdrijven.






Bastion Waldeck
Het bastion Waldeck is in de plaats gekomen van de Demilune (de lunet) des Mousquetaires waar tijdens de belegering van 1673 de dood van Charles de Batz-Castelmore, graaf d'Artagnan, de Franse kapitein der musketiers, te betreuren viel.

Capitaine Lieutenant de la premiére Compagnie des Mousquetaires du Roy.

Zie ook onderwerp D'Artagnan




Bastion Wilhelmina
Langs de Linkeroever van de Jeker aan de verkeerbrug in de Prins-Bisschopsingel ligt nog de linkerface van het bastion Wilhelmina uit 1768-1769. Het bastion Wilhelmina heeft ook nog de naamsteen Wilhelmina 1768.

De linkerface van het bastion Wilhelmina. Voor het bastion stroomt het riviertje de Jeker richting stad.






Naamsteen Stad en Lande

De naamsteen van de verdwenen redan "Stad en Lande" uit 1773.











Naamsteen Bentinck

De naamsteen van de verdwenen lunet Bentinck uit 1775.












Naamsteen Louise

De naamsteen van de verdwenen couvre-face Louise uit 1775.











VERKLARENDE WOORDENLIJST:



Face

Een face is de naar buiten gerichte schuine zijde van een verdedigingswerk zoals een bastion, ravelijn, redan of lunet.

De rechter face van bastion Waldeck.








Flank
Een flank is het muurgedeelte tussen een face van een verdedigingswerk en de courtine - een tussen twee bastions of muurtorens in liggende muur - waar dit werk mogelijk mee verbonden is, of een aangrenzende flank in het getenailleerd stelsel, die het verdedigt.

De flank van bastion Waldeck.






Escarp
De escarp is het talud van een gracht dat gelegen is aan de zijde van het vestingwerk en wordt ook wel binnengrachtsboord genoemd.

De linker face van bastion Waldeck is de escarp van dit vestingwerk.








Contrescarp
De contrescarp is het tegenover de escarp gelegen talud van een gracht, dat ook wel buitengrachtsboord genoemd wordt.

Een overzicht van de contrescarp.









Bastion
Een bastion is een relatief lage vijfhoekige aarden of stenen uitbouw van een verdedigingswerk dat dezelfde functie heeft als een toren, namelijk het flankeren of bestrijken van de aanliggende muren en de nabije omgeving.

Het bastion Waldeck heeft nog zijn naamsteen.







Lunet
Een lunet is een klein verdedigingswerk dat doorgaans uit twee facen en twee korte flanken bestaat.

De schamele resten van de Lunet Drenthe.









Couvre-face
Een couvre-face ligt voor de facen van een bastion of ravelijn om dit tegen direct vuur te dekken.

Bedekte weg
De bedekte weg is de doorlopende weg rondom de buitengracht van een vesting, die door een aarden werk gedekt wordt.

De bedekte weg voor Waldeck is in later tijd door een holle weg doorsneden.








Glacis
Aan de veldzijde van de contrescarp gelegen talud dat vanaf de achtergelegen vestingwerken met vuur bestreken kan worden.

Het glacis voor Waldeck is door de aanleg van het Zwembad Jekerdal aangetast.








Galerijen
Galerijen zijn bijvoorbeeld verbindingsgangen onder droge grachten door.

Luistergangen
Een luistergang of luistergalerij is een onderaardse gang in een verdedigingswerk, of bij het bastion Waldeck - vanuit een vestingwerk onder het glacis in lopend -, die bedoeld is om vijandige activiteiten te kunnen beluisteren.

Kruitkelders
In de galerijen komen ook, wegens ontploffingsgevaar verspreid, kleine kruitkelders voor.

Koepels
Daar waar verschillende galerijen elkaar treffen zijn wat grotere ondergrondse ruimten gemaakt die met de term koepel aangeduid worden.

Contrescarp galerij
Soms lopen galerijen achter muren langs en in dat geval kunnen ze tevens ingericht zijn om flankerend vuur te kunnen geven aan bijvoorbeeld een droge gracht.

De ingangspoort van de contrescarpgalerij.