Universiteit
Bekijk het filmpje 'Metamorfose'

Het ontstaan
In het voormalige Jezuïetenklooster aan de Tongersestraat werd voor het eerst in Maastricht universitair onderwijs gegeven. In 1974 begonnen vijftig studenten geneeskunde aan hun studie.

Dit was twee jaar voordat de universiteit officieel werd opgericht. Op 9 januari 1976 tekende Koningin Juliana in de Sint-Servaaskerk de oprichtingsbul. De "Rijksuniversiteit Limburg" was een feit.





Van deze memorabele gebeurtenis hangt een grote foto in het bestuursgebouw aan de Minderbroedersberg. Op de foto staat naast de koningin Sjeng Tans goedkeurend mee te kijken.

Tans had zich als PvdA-politicus al sinds begin jaren zestig ingezet om de achtste Medische Faculteit van het land naar Limburg te halen. Volgens de politicus was de komst van de universiteit nodig omdat Limburg anders in een intellectueel isolement dreigde te raken. Ook had Zuid-Limburg behoefte aan een nieuwe economische impuls, na de mijnsluitingen eind jaren zestig.

Gevolgen voor de stad

De universiteit heeft de identiteit en het imago van Maastricht beïnvloed. De industriestad werd kennisstad. Hoogopgeleiden bevolkten de stad en droegen bij aan het sociale, culturele en politieke leven. De wat gesloten Maastrichtse samenleving brak open en bestond opeens uit steeds meer mensen met verschillende opvattingen, levensovertuigingen en achtergronden.




Dat viel bijvoorbeeld af te lezen uit de politieke aardverschuiving van 1986: het christelijke CDA verloor flink en moest voor het eerst de sociaal-democratische PvdA voor laten gaan..

Maastricht verwierf zelfs internationale allure. Er vestigden zich meer en meer Europese instituten en er werd twee keer een Eurotop in de stad georganiseerd: in 1981 en 1991. De laatste Eurotop leidde tot het veelbesproken "Verdrag van Maastricht", uit 1992 dat de grondslag was voor de Europese munteenheid de Euro.


Universiteitsgebouwen

De komst van de universiteit betekende ook het behoud van veel oude en jonge monumenten in de stad. Het bestuur koos nadrukkelijk voor de binnenstad als "urban campus" Met name voormalige kloosters waren door hun omvang en indeling geschikt voor onderwijs en onderzoek.

De herbestemming van de kloosters was redelijk vanzelfsprekend: het onderwijs werd vroeger ook verzorgd door de kloosterlingen.

De meeste monumentale universiteitsgebouwen bevinden zich in het zuidwesten van de binnenstad. Hier is een universiteitswijk ontstaan die in de volksmond het Maastrichtse "Quartier Latin" wordt genoemd. De - inmiddels omgedoopte "Universiteit Maastricht" - groeit nog steeds. Een tweede kern ontstaat in het noordwestelijk deel van de binnenstad.

In Randwijck, in het zuid-oosten van de stad, bevinden zich de faculteiten die nauw samenwerken met het academisch ziekenhuis Maastricht. In dit gebied wordt een spectaculaire universitaire campus gebouwd van de hand van de spaanse Architect Santiago Calatrava.

De Universiteit Maastricht is de jongste universiteit van Nederland. Er zijn zeven faculteiten. Door middel van probleemgestuurd onderwijs worden studenten actief betrokken bij de lesstof. Dit vernieuwende onderwijs systeem werd in Nederland voor het eerst op universitair niveau toegepast.

Sjeng Tans
Sjeng Tans werd op 19 januari 1912 geboren in Maastricht als Jean Tans. Zijn ouders hadden een slagerij aan de Boschstraat. Ondanks de geringe inkomsten uit de winkel kon Jean toch gaan studeren. Aan de Katholieke Universiteit Nijmegen volgde hij de studie Nederlandse letteren. Later promoveerde Tans.

Hij werkte enige tijd als leraar. Maar sinds 1955 was Tans voltijd politicus. Als lid van de Partij van de Arbeid was hij een socialistisch pionier in katholiek Limburg. Tans profileerde zich in de landelijke politiek als Limburger. Daarom veranderde hij zijn naam van Jean in Sjeng.

In Den Haag hield Tans zich voornamelijk bezig met onderwijsvernieuwing. De Universiteit Maastricht is grotendeels te danken aan de jarenlange inzet van Tans. Na de uiteindelijke oprichting in 1976 bleef hij betrokken bij de universiteit. Kort voor zijn dood in 1993, werd de Dr. J. Tans-lezing in het leven geroepen de lezing wordt nog ieder jaar gehouden.