Spaans Gouvernement
Aan de zuidkant van het Vrijthof ligt het oudste niet-kerkelijke gebouw van Maastricht. Het is minstens zeven eeuwen oud en staat bekend onder de naam Spaans Gouvernement. Er is nu een museum in gevestigd.

Het gebouw heeft in de loop van de eeuwen de nodige veranderingen ondergaan.


Het oudste deel van de gevel is het meest rechtse. Hierin zijn drie zestiende-eeuwse laatgotische rondboogvensters te zien.

De ramen zijn gedecoreerd met gebeeldhouwde wapens van de Karel V. Het middelste venster laat de tweekoppige Habsburgse adelaar zien die het gedeelde wapen van Habsburg en Castiliƫ draagt.








De andere twee vensters worden bekroond met de zuilen van Hercules. De linker zuil draagt een keizerskroon en de rechter een koningskroon. Deze verwijzen naar het Habsburgse keizerschap en het Spaanse Koningsschap van Karel V.

Over de zuilen loopt een bandrol. Hierop staat de Romeinse tekst PLUS OULTRE, dat "nog verder" betekent. Boven de bandrol is de Oostenrijkse keizerskroon te zien.

De decoraties zijn aangebracht ter ere van de "Blijde Inkomst" van de landsheer van Maastricht, Karel V. Voor deze gelegenheid werd het rechtergedeelte van het Spaans Gouvernement versteend in 1520.

Het linker gedeelte van het oorspronkelijke vakwerkhuis werd een eeuw later versteend. Dit moest van de gemeente om brandgevaar tegen te gaan. Aan de vensters zijn de verbouwingen nu nog te herkennen. Linksboven wijken de ramen af: ze zijn renaissancistisch, met halfronde frontons.

In de achttiende eeuw werd het Spaans Gouvernement opnieuw verbouwd. Dit maal tot woonhuis van de militaire gouverneur. De poortdoorgang, die zich op de plaats van de huidige ingang bevond, moest verdwijnen.

Het gebouw kreeg ook meer ramen op de begane grond. Aan de linkerkant werd het gebouw uitgebreid, maar deze uitbreiding werd in 1920 vervangen door nieuwbouw van de Nederlandse Bank.

Een opvallend kenmerk van het Spaans Gouvernement is de bruinrode kleur van het gebouw. Vermoedelijk kreeg het gebouw deze kleur voor het eerst direct na de verstening in Mergel in de zeventiende eeuw.

Aan de achtergevel is de oude kleurstelling nog duidelijk te zien. De stenen zijn met ijzeroer gekleurd. Dit is een kleurpigment dat bij de mergelwinning vrij komt en al sinds de Middeleeuwen gebruikt wordt om gebouwen te verfraaien en te beschermen.

Je ziet het ook bij de Sint-Janskerk. De kerktoren is ook van Mergel en is voorzien van dezelfde bruinrode kleur.

Als we meer willen weten van de geschiedenis van het Spaans Gouvernement moeten we naar de binnenplaats van het museum gaan. Tegen de achtergevel is een triomfboog uit de zestiende eeuw te zien Deze werd gebouwd ter gelegenheid van het tweede bezoek van Karel V. De keizer verbleef met landvoogdes Maria van Hongarije in het Spaans Gouvernement.

Boven de triomfboog zijn de portretten van beiden te herkennen. In het linker medaillon is Karel V afgebeeld als Romeinse keizer. In het rechter medaillon is Maria van Hongarije afgebeeld volgens de hofmode uit haar tijd. Tussen beide portretten, boven het midden van de boog, is nog een klein beschadigd portret te zien. Het stelt waarschijnlijk Philips II voor, de zoon van Karel. Ook hij heeft Maastricht enkele keren bezocht.

Het Spaans Gouvernement is in de jaren zeventig van de vorige eeuw nogmaals verbouwd en gerestaureerd. De voor- en achtergevel zijn hersteld in de staat zoals het gebouw er in 1670 heeft uitgezien.

Na deze verbouwing is het Spaans Gouvernement ingericht als museum. Er zijn stijlkamers met zeventiende- en achttiende-eeuwse inrichtingen te bezichtigen. Daarnaast is er ook Hollandse schilderkunst uit die tijd te zien. Bovendien toont het museum een collectie Maastrichts zilverwerk.