Oorlogsmemorandum

Waar de A2 Maastricht doorsnijdt, heet de weg de President-Rooseveltlaan. De straatnaam is een eerbetoon aan de Amerikaanse president tijdens de Tweede Wereldoorlog, als dankbetuiging voor het verslaan van de Duitse bezetter. Andere straten en pleinen in het stadsdeel Wijckerpoort dragen namen van kolonels en generaals, die een rol speelden bij de bevrijding. Weer andere straten zijn vernoemd naar verzetsstrijders, belangrijke data of dragen namen die het verlangen naar vrede symboliseren.

Maastricht werd op 14 september 1944 bevrijd. Dit was vier jaar, vier maanden en vier dagen na het eerste bombardement van de Duitsers op Maastricht. De oorlog had de stad veel verlies opgeleverd: gesneuvelde en verdwenen Maastrichtenaren, verwoeste gebouwen en verdwenen Maasovergangen. Maar vergeleken met andere Nederlandse steden viel de oorlogsschade nog mee. Zo heeft Maastricht de hongerwinter van 1944 niet hoeven meemaken. Toch duurde het nog jaren voordat de Maastrichtse samenleving er weer helemaal bovenop was. De oorlog had diepe littekens achter gelaten. Een manier om het gezamenlijke verdriet te verwerken is het oprichten van oorlogsmonumenten. In Maastricht zijn er na de oorlog 39 opgericht.

Het voornaamste is het Limburgs Bevrijdingsmonument op het Koningsplein. De schilder Charles Eyck ontwierp het. In september 1952 werd het onthuld. Het is een bronzen beeldengroep die bestaat uit acht mensfiguren, elk met een eigen betekenis: de bevrijding door het Amerikaanse leger, de activiteiten van het verzet, de terugkeer van gevangenen, de wederopbouw, de rouw om de slachtoffers en de vreugde om de nieuwe vrijheid.

De beeldengroep is geplaatst op een betonnen sokkel. In het voetstuk zijn versieringen aangebracht van bladeren, een haan, een ster, een Franse lelie en een klimmende leeuw. Eyck heeft de decoraties direct aangebracht in het nog natte cement. Naar eigen zeggen 'in de stromende regen met een soeplepel'.

Voor het voetstuk staat een bronzen schaal waarin elk jaar het bevrijdingsvuur brandt, op de vierde mei tijdens de dodenherdenking.

De Tweede Wereldoorlog heeft aangetoond dat vrede en vrijheid niet vanzelfsprekend zijn. Om hier bewust van te blijven wordt de herdenkingstraditie meer dan zestig jaar na de bevrijding, nog steeds in ere gehouden.