De maquette
In het Centre Ceramique, waar ondermeer de Openbare Bibliotheek is gevestigd, is op de eerste verdieping een maquette van Maastricht als vestingstad opgesteld.

Het origineel van deze maquette stamt uit 1752 en is van Frans fabrikaat. Dankzij deze maquette weten we heel precies hoe Maastricht er in de 18e eeuw heeft uitgezien.
 
 

Oorspronkelijk werden maquettes vooral voor militaire doeleinden gebruikt. De generaals van het Franse leger konden zo goed zien hoe ze de stad moesten aanvallen of juist verdedigen. De Franse Koning Lodewijk de Veertiende was hiermee begonnen. Hij liet maquettes bouwen van alle grote vestingsteden in Frankrijk. Ook steden die door de Franse legers veroverd waren werden op schaal nagebouwd. Als ze de steden moesten teruggeven na de oorlog, wisten ze een volgende keer hoe ze een stad makkelijk konden veroveren. Lodewijk liet daarom ook een maquette van Maastricht maken en hij was er erg trots op dat hij deze sterke vestingstad had veroverd. Die eerste maquette is helaas verloren gegaan.
 

Maastricht werd in 1748 opnieuw door de Fransen veroverd, dit keer door Lodewijk de Vijftiende. De koning gaf het bevel om Maastricht precies in kaart te brengen zodat een nieuwe maquette kon worden gemaakt. In 1752 werd deze fraaie maquette aan de koning gepresenteerd.
 

 

Het origineel van de maquette bevond zich aanvankelijk samen met veel andere Franse maquettes in het Louvre in Parijs. Na omzwervingen zijn de maquettes sinds 1986 te zien in het 'Musée des Beaux-Arts' in Lille.

De Maastrichtenaren waren natuurlijk erg geïnteresseerd in zo'n mooie maquette van de stad. Van de Franse regering kregen ze toestemming om de maquette van Maastricht in 1973 te exposeren in het Bonnefantenmuseum. De belangstelling was enorm. Al snel kwam men op het idee een replica te laten maken om permanent in Maastricht te tonen. Het ministerie van Defensie was bereid de maquette te laten maken door medewerkers van de militaire academie in Breda. In 1977 was het dan zo ver: de maquette werd overgedragen aan de gemeente. Tot 1999 werd deze kopie in het Bonnefantenmuseum tentoongesteld. Nu is de maquette, zij het niet in zijn geheel, te vinden in het Centre Ceramique.

Er is een aantal interessante dingen te zien in de maquette. De historische gebouwen, bijvoorbeeld, zijn in verhouding tot de woonhuizen groter weergegeven. Hierdoor zijn ze beter te onderscheiden van de gewone huizen. Er zijn wel een paar fouten in de maquette geslopen: zo is bijvoorbeeld de voormalige barokke Jezuïetenkerk, nu het theater Bonbonnière, per ongeluk met de ingang naar de verkeerde kant geplaatst. Toch is de maquette heel erg nauwkeurig. Hij laat zien hoe precies de stad door de Fransen was opgemeten.

Tot de dag van vandaag zijn Het Vrijthof, de Markt, de Onze-Lieve-Vrouwe Kerk, makkelijk herkennen.

Wat wel bijna helemaal verdwenen is, zijn de vestingwerken: in 1867 zijn deze voor het grootste deel afgebroken, maar hier kunnen we ze nog in al hun glorie bewonderen.