Jan van Steffeswert
Jan van Steffeswert was een begaafde beeldhouwer die omstreeks 1500 leefde en werkte in Maastricht. Zijn werk is heel bijzonder, niet alleen vanwege de hoge kwaliteit, maar ook omdat hij in het Maasland de eerste was die zijn beeldhouwwerk signeerde.

Van Steffeswert werkte in hout en van deze "beeldensnieder" zijn veertien eigenhandig gesneden beelden bewaard gebleven, waarvan de meeste nog in Maastricht of omgeving te vinden zijn.

In de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek is rechts van het priesterkoor een Sint-Anna-te-Drieën te zien, een speelse voorstelling van de heilige Anna, haar dochter Maria en haar kleinkind Jezus.

Bij de uitgang van diezelfde kerk staat een manshoge Sint Christoffel die het kindje Jezus op de schouders over een woeste rivier draagt. De mensen geloofden dat één blik op dit beeld hen die dag zou behoeden voor een plotselinge dood.

Bijzonder fraai is Jan van Steffeswert's beeld van Maria Magdalena in de Sint-Mathiaskerk. Maria Magdalena genoot grote populariteit in de middeleeuwen.

Waarschijnlijk omdat de meeste mensen zich gemakkelijk konden identificeren met deze vrouw-van-de-wereld, die het na een zondig leven tot heilige had gebracht.

De Kerk stond centraal in het leven van middeleeuws Europa. Weinig mensen konden lezen of schrijven en boeken waren schaars. De meeste mensen leerden de inhoud van het geloof kennen door te luisteren naar de priester of de pastoor en te kijken naar de schilderingen op de kerkmuren, de heiligenbeelden en gebrandschilderde ramen. Samen vormden die de "bijbel van de armen".

Hier lag Jan van Steffeswert's grootste kracht. Niet alleen maakte hij prachtige beelden uit een simpel blok hout, hij wist ook het alledaagse, herkenbaar menselijke in zijn beelden te vangen en zo de toeschouwer te raken.

Door die kwaliteiten werd hij toen hij nog leefde al zeer gewaardeerd. Hoeveel beelden Jan van Steffeswert precies heeft gemaakt is niet bekend. Er zijn zo'n 60 sculpturen aan hem of aan zijn atelier toegeschreven.

Ook over zijn leven weten we maar weinig. Jan is geboren tussen 1460 en 1465, vermoedelijk kwam een van zijn ouders uit Stevensweert. In 1490 stond hij al ingeschreven als meester in het ambacht van de timmerlieden. Hij woonde in de Mariastraat, waar hij waarschijnlijk ook zijn atelier had.

Hij had een aantal leerlingen in dienst en werkte waarschijnlijk ook nog samen met andere "beeldsnijders".

Jan en zijn collega's hadden de tijd mee. Sinds de verwoesting van Luik door Karel de Stoute in 1468, ging het de Maastrichtenaren voor de wind.

Net als andere ambachtslieden in Maastricht profiteerden de beeldsnijders van de welvaart van de burgerij en de stichting van een flink aantal nieuwe kloosters en kerken. Al die nieuwe gebouwen moesten van binnen en van buiten worden "aangekleed".

Door zijn vakmanschap was Jan van Steffeswert dan ook voortdurend verzekerd van opdrachten. Hij was behoorlijk bekend en kreeg vanuit Aken de opdracht een groot kunstwerk te maken ter ere van de moeder Gods. Met dit "Marianum" heeft Van Steffeswert zichzelf als kundig beeldhouwer tegen het eind van zijn loopbaan nog eens bewezen.

Het Marianum bestaat uit twee levensgrote beelden van Maria met kind, die ruggelings aan elkaar zijn bevestigd en worden omringd door engelen in een gouden stralenkrans. Achter het wapenschild van één van de engeltjes kerfde Jan zijn naam en het jaar van voltooiing: 1524.

Waarschijnlijk werd het enorme kunstwerk kort daarop aan het gewelf van het hoogkoor in de Akense Domkerk gehangen.

Daar hangt het nu nog steeds: de ultieme meesterproef van een beeldensnijder die de anonimiteit wist te ontstijgen.

Jan van Steffeswert stierf kort na 1531, na een - voor die tijd - lang en arbeidzaam leven.