Fort Sint Pieter

De basisvorm van het fort is een vijfhoek met 4 niveau's waarvan de punt naar de zuidelijke St. Pietersberg wijst en de tegenoverliggende keelmuur naar de kant van de stad. Rondom het fort ligt een droge gracht met daaronder doorgangen naar overdekte ruimtes rondom de gracht van waaruit deze verdedigd kon worden.Achter een poort in de keelmuur ligt een gangenstelsel dat verbonden is met ondergrondse mergelgrotten. Het stelsel bestaat uit een kruis, een rondgang met schietgaten en enkele opslagruimtes. Via trappen zijn het terreplein en vervolgens via een gang de mortierbatterij te bereiken. Een niveau hoger kom je bij de kanonbatterijen die ieder een gebied bestrijken. Bovenop de nog staande kanonbatterij ligt een betonnen uitkijkpost.

Na de huidige restauratie zal het fort Sint Pieter zijn oude gedaante in grote lijnen terug krijgen. Het gesloten karakter van het fort maakt het moeilijk de opbouw en functie te begrijpen. Daar heb je een driedimensionale weergave voor nodig.

De basisvorm van het fort is een vijfhoek waarvan de punt, genoemd: de saillant in de richting van de Sint Pietersberg wijst. Deze is gebouwd in 1701 en 1702. Daar tegenover ligt een  muur, de keelmuur;  ze ligt aan de kant van de stad. De muur wordt door een latere aanbouw aan het zicht onttrokken. In de keelmuur zit een poort waardoor je in het fort binnen kunt gaan. Rondom het fort ligt een droge gracht, die voor de verdediging van het fort zelf diende. Links en rechts voor de keelmuur en aan de rechterkant van het fort liggen overdekte ruimtes, genaamd  de caponnières, van waaruit de gracht en het fort verdedigd konden worden.














Achter de poort ligt een gangenstelsel. In de flanken van het fort lag het geschut waarmee het Maasdal en het Jekerdal verdedigd konden worden. In de buitenmuur zie je de schietgaten en in de binnenmuur van de gang zijn nissen uitgespaard voor de terugslag van de kanonnen. In de facen zijn schietgaten gemaakt. Daardoor konden de schutters drie kanten op schieten. De massa van het fort wordt doorkruist door drie gangen. Aan de gang die van de keelmuur naar de saillant loopt, ligt een trap die naar de kalksteengroeven onder het fort leidt, een waterput en twee kazematten. Een kazemat is een bomvrije ruimte.

Via trappen die achter de gang in de keelmuur liggen is het terreplein, de binnenplaats van het fort te bereiken. Recht achter de keelmuur ligt de gang die naar de mortierbatterij boven in de saillant leidt.

De poort met halfronde boog geeft toegang tot deze gang. Links ligt een muur boven op de keelmuur, die het terreplein afschermt met aan het einde daarvan een wachthuisje. In het midden en rechts ligt een kanonbatterij boven op het fort. Via een oprit is deze kanonbatterij bereikbaar.






In de hoger gelegen kanonbatterij konden twaalf kanonnen opgesteld worden. De kanonbatterij oost bestreek het Maasdal. De kanonbatterij zuid bestreek het plateau van de Sint Pietersberg.









Vanuit de stad gezien leverde dit het volgende beeld op. Onder aan het fort liggen de twee keelcaponnières met daartussen in de keelmuur. Links daarvan is de flank aan de Maaskant te zien. Op het fort de kanonbatterij met de open achterkanten van de kazematten waar het geschut stond.






Bovenop de kanonbatterij zuid ligt een betonnen uitkijkpost van de Lucht Beschermings Dienst. Meestal wappert daar de Nederlandse vlag.