In Maastricht woont een 'Gouverneur'

Auteur(s): Jac van den Boogard


De Limburgse Commissaris der Koningin zetelt in de Limburgse hoofdstad Maastricht.

Waarom noemen we hem 'Gouverneur' en waarom heet het Provinciehuis in Maastricht 'Gouvernement'? In onze geschiedenis ligt het antwoord op die vragen. In de periode dat koning Willem I de scepter zwaaide over het toen nog Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830) werden alle provinciale gezaghebbers aangeduid als 'Gouverneur des Konings'.

De Provinciale Wet uit 1850 verving de titel 'Gouverneur' door 'Commissaris'. Maar in Maastricht bleef die oude, sedert 1850, officieuze titel bewaard.

Zou dat zijn omdat in de aangrenzende Belgische provincie Limburg - waarmee intensieve contacten bleven bestaan - de titel 'gouverneur' tot op de dag van vandaag in gebruik is gebleven? Of zou - en dat lijkt me de belangrijkste reden - de naam van de ambstwoning de titel van de bewoner hebben beïnvloed? Op het 'Bouillon' in het stadscentrum, op de plek waar het voormalige provinciehuis staat (thans is daar de rechtenfaculteit van de Universiteit Maastricht gehuisvest), woonde vanaf 1616 tot 1794 de militaire gouverneur van de garnizoensstad Maastricht. Zijn ambtswoning werd aangeduid als het 'Gouvernement'.

Toevallig werd datzelfde pand sedert 1815 ook bewoond door de burgerlijke bestuurder van de provincie: de gouverneur des konings. De naam 'Gouvernement' bleef dus van toepassing: de bewoner droeg formeel, maar ook in het gewone spraakgebruik de titel van Gouverneur.

Het ligt voor de hand dat na de provinciale wetswijziging van 1850, deze aanspreektitel niet is aangepast aan de officiéle benaming omdat het gebruikelijk was om de bewoner van het 'Gouvernement' als 'Gouverneur' aan te duiden.

Dus, na 1616 moet het gebouw zijn benaming hebben ontleend aan de titel van de bewoner, maar na 1850 heeft, precies andersom, het gebouw op zijn beurt de betiteling van de bewoner beïnvloed: het sindsdien officieel gebruikelijke 'Commissaris' heeft het traditioneel gebruik van de naam 'Gouverneur' eigenlijk nooit kunnen verdringen.

Met gevoel voor historische waarden en traditie heeft het in Maastricht zetelende provinciaal bestuur van Limburg medio de jaren 1980 besloten, de toen betrokken nieuwe behuizing van het provinciebestuur opnieuw en officieel als 'Gouvernement' aan te duiden.





Foto's: afkomstig uit fotocollectie Provincie Limburg


Terug naar het verhalenoverzicht