Het huis van San Claessens

Auteur(s): William PARS Graatsma


 De Stijl en Het Nieuwe Bouwen in Maastricht
Op de Sint Pietersberg aan de Rochusweg 5 ligt een opvallend huis in een voor Maastricht ongebruikelijke stijl gebouwd. Het huis werd in 1955/56 ontworpen door architect San Claessens (1908-1966), architect van een klein, maar bijzonder oeuvre.  Het huis draagt de bijnaam 'Rietveldhuis'.

Hoewel er grote verschillen zijn met die icoon van De Stijl (*doen de wit gepleisterde wanden van het blokvormige pand met veel glas en geschilderd in de primaire kleuren rood, geel en blauw wel aan Gerrit Rietvelds Utrechtse creatie denken.

 San Claessens werd diepgaand beïnvloed door le Corbusier, Het Nieuwe Bouwen en De Stijl. De weduwe van de architect Emmy Claessens aan het woord: 'San verlangde ernaar de ideeën die hij had overbouwen en wonen ééns in zijn leven te vertalen in een eigen huis. San had het altijd over leefbaar, een leefbaar huis, een huis moet van binnen zijn zoals het gezin dat er woont.' Dat plan heeft hij gerealiseerd op de Sint Pietersberg. San Claessens was zich 'als mens van een nieuwe tijd' bewust van de kentering in de Europese kunst- en cultuurgeschiedenis in zijn tijd.


 Als jongeman geraakte hij helemaal in de ban van Het Nieuwe Bouwen, een beweging die de Nederlandse moderne architectuur internationaal op de kaart heeft gezet. Zijn grote voorbeeld werd architect Le Corbusier. Hij las alles wat de Zwitserse architect had geschreven en bezocht diens bouwwerken in Frankrijk.

 In Maastricht werkte San Claessens enige tijd voor architect Alphons Boosten. Op dertigjarige leeftijd ging hij alsnog bouwkunde studeren en trad in 1938 als tekenaar in dienst van het Bouwbureau van de Staatsmijnen. Daarnaast werkte hij freelance: 'Overdag werk ik bij de Staatsmijnen en 's avonds ben ik architect'. Hij bouwde een tiental huizen en bleef daarbij trouw aan zijn eigen ideeën over modern functioneel bouwen. Sans huizen werden wel altijd leefbare woningen, zijn stijl werd door zijn goede vriend William Graatsma getypeerd als 'functionalisme met een humaan, menselijk gezicht'.

 Dat gold ook voor het interieur van zijn eigen huis. San ontwierp er een centrale kanalenkolom in voor hete luchtverwarming. De begaafde Claessens volgde de ontwikkelingen in het bouwvak op de voet en stelde steeds voor zijn collegae een studieportefeuille samen van alle belangrijke internationale architectuurpublicaties.

 Het huis dat hij in 1955/1956 voor zijn gezin bouwde op de Sint Pietersberg is het hoogtepunt van zijn oeuvre. Hij kon er al zijn eigen ideeën over wonen, bouwen, kleurgebruik en architectuur in kwijt gekund. Dat laatste, de kleurstelling, is nu het meest opvallende aspect aan de buitenkant van het huis. De oorspronkelijke kleurstelling van het exterieur werd in 2005 in ere hersteld exact volgens de aanwijzingen van de architect; ook in het interieur is de originele kleurstelling in diverse grijstinten teruggebracht.  Het huis werd in dat jaar genomineerd voor de Victor de Stuerspijs van de Gemeente Maastricht.

 William PARS Graatsma, persoonlijk vriend van de architect, schreef het boek, 'Het huis van San Claessens. In de voetsporen van De Stijlen Het Nieuwe Bouwen' een uitgave in de goodwill-reeks no 57 van Drukkerij Rosbeek BV te Nuth. [www.rosbeek.nl], waarin opgenomen een uitvoerig interview met mevrouw Emmy Claessens-Bemelmans over de idee en de totstandkoming van het huis aan de Rochusweg 5.

[Foto's mettoestemming van de auteur William Graatsma]

(* De Stijl is de naam van de Nederlandse bijdrage aan de totstandkoming van de moderne 20e eeuwse kunst. De beweging werd gedragen door kunstenaars als Piet Mondriaan, Theo van Doesburg en Bart van der Leck en architecten als Gerrit Rietveld, J.Oud en Cor van Eesteren. De kenmerken van De Stijl zijn: abstractie en beperking van de beeldende expressiemiddelen tot derechte lijn, de rechte hoek en de primaire kleuren rood, geel, blauw en de niet kleuren: zwart, wit en grijs.)


Terug naar het verhalenoverzicht