Ambtenarenverhalen

Nieuwjaarsreceptie: rituelen

Auteur(s): Léon Minis
Met medewerking van: André Willems, Erwin Gerardu

Artikel 42, 2 van de Grondwet luidt: "De Koning is onschendbaar, de ministers zijn verantwoordelijk". De bedoeling van dit artikel is om op een beleefde manier het staatshoofd ondergeschikt te maken aan de ministers; die kunnen immers geen verantwoordelijkheid dragen zonder ook bevoegd te zijn. Het was in 1848 een compromis tussen monarchisten en republikeinen waarbij de monarchisten hun zin hebben gekregen ten aanzien van de vorm en de republikeinen ten aanzien van de inhoud. Dat laatste maakt dat de mening dat je je om de vorm niet moet opwinden in Nederland vrijwel algemeen is. Hoewel het vroeger wel eens anders was in bepaalde aristocratische kringen.

In de tijd van Mr. Willem Baron Michiels van Kessenich (burgemeester van 1937 tot 1967) was het gebruikelijk om op nieuwjaarsdag in jacquet naar de burgemeester te gaan om hem gelukkig nieuwjaar te wensen. Het ambtskostuum en zijn vrouw stonden in de Prinsenkamer. De bezoekers werden één voor één binnengelaten door de hoofdbode, die de deur opendeed en met luider stemme de naam voorlas van het visitekaartje dat je hem van tevoren had moeten geven. "Zalig Nieuwjaar en hopende op een plezierige samenwerking ook dit jaar weer" en dan kon je door de zijdeur af naar de collegekamer.

De zondag daarop moest de burgemeester volgens de etiquette een tegenbezoek brengen. Maar dat was natuurlijk onbegonnen werk dus Michiels had er het volgende op gevonden: de chauffeur reed alle adressen af met de burgemeester en zijn vrouw achter in de auto. De chauffeur stapte uit en stopte een visitekaartje met omgevouwen hoek (het teken dat je niet thuis was geweest) in de brievenbus, belde aan en snelde dan naar de auto om meteen weg te rijden.

Stond iemand bij toeval aan de deur dan reed de chauffeur gewoon door om later nog eens langs te komen.

Burgemeester Baeten schafte in 1967 het tegenbezoek meteen af, maar het duurde tot 1982 eer een einde kwam aan het nieuwjaarswensen in de oude vorm: daarna werd het een collegiale verantwoordelijkheid die plaats vond in de hal en niet meer op nieuwjaarsdag maar de dag erna.

Afb: Burgemeester Michiels met echtgenote achter in de dienstauto


De verhalen:
Ambtenarij in de vierde eeuw na christus:corruptie troef, Brandweerbeeldje: botsingen tussen culturen om kunst, Breur Lemmens: een mythe, De eed, De kunst van het relativeren, Gemeente ambtenaren: historische figuren, Hoort de rode vlag bij het socialisme of bij Maastricht?, Jacques van de Venne: een held, JJ, KK en MM: rituelen, Kerk en staat, Leny Scheyven: rituelen, Maastricht en Oranje, Martin Jammers en het toepassen van regels: rituelen, Nico Kempeners, een mythe, Openbaarheid, Philip Houben; een held, Pie Fabry: rituelen, Retorica in de raad, Ronald Stans, een mythe, Taal : beleidsjargon, Taal : communiceren, U of jij?, Zo buiten zo binnen: de bouwvergunning met glacé handschoenen,

Terug naar het verhalenoverzicht